પાકોમાં ઉધઈથી થતું નુકશાન અને તેનું સંકલીત નિયંત્રણ- ખેડૂત ભાઈઓને ખાસ શેર કરો

Share post

મોટેભાગે પાકમાં જીવાત પડી જવાથી પાકને નુક્સાન થતું હોય છે તેમજ ખેડૂતને મોટી હાલાકીનો સામનો કરવો પડતો હોય છે. ઉધઈ એક મહત્વની રાષ્ટ્રીય જીવાત છે. ઉષ્ણ કટિબંધના પ્રદેશોમાં જમીનમાં રાફડો બનાવીને રહેતી ઉધઈ શેરડી, મગફળી, કપાસ, ઘઉં, મકાઈ,ભીંડો, રીંગણ, મરચી, ફળઝાડ તેમજ સુશોભન વૃક્ષોમાં ખૂબ જ નુકસાન કરે છે તથા મકાનમાં લાકડાના બારી-બારણા, લાકડાના ફર્નિચર વગેરેને કોરી ખાય છે.

ખેડૂતની માટે એક દૃષ્ટિએ પડકારરૂપ જેવા જ છે. બીજી દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો એ સૂકા પાંદડા તેમજ બીજા કેન્દ્રીય કચરાને ખાઈને પોષણ મેળવતી હોવાથી એના નિકાલ માટે મદદ કરતા પણ છે જેથી સેન્દ્રીય કચરાના પવનને વિપરીત અસર કર્યા વગર જ કે તેમાં થતું નુકશાન અટકાવવા એના જીવન ચક્ર તેમજ ખોરાક ની ખાસિયત સમજીને નિયંત્રણના પગલાં લેવા જોઈએ.

જીવન ચક્ર :
ઉધઈ જમીનની અંદર તેમજ બહાર રાફડો બનાવીને સમૂહમાં રહેતી હોય છે. તમામ રાફડામાં રાજા-રાણી, સૈનિક તેમજ સૌથી વધારે સંખ્યામાં મજૂરોનો સમાવેશ થાય છે. તમામને એમનું કામ કરવા માટે વિશિષ્ટ પ્રકારની શારીરિક રચના કરેલી હોય છે. સફેદ શરીર તેમજ ચપટા હોય છે.

સામાન્ય રીતે રાફડામાં મુખ્ય મળે છે. પ્રથમ પ્રજનનક્ષમ જાતે એટલે કે રાજા રાણી જે શરૂઆતમાં પાંખોવાળી હોય છે, અન્ય નપુસંક જાત જે સૈનિકો તેમજ મજુર જેને પાંખો હોતી નથી. રાફડામાં કુલ 80-90%  વસ્તી મજૂરોની હોય છે. ઉધઈની વિવિધ જાતો અને તેની કામગીરી રાજા-રાણી રાફડામાં રાણીએ સૌથી અગત્યનું સ્થાન ધરાવે છે.

રાફડા ના સંચાલન તેમજ ઈંડા મુકવા નું કાર્ય કરે છે. એક રાણી નિયમિત કુલ 10,000 જેટલા ઈંડા તેમજ 10 વર્ષમાં કુલ 1 કરોડ જેટલા ઇંડા મૂકે છે.  મજૂરો રાણીએ મુકેલા ઈંડા યોગ્ય સ્થળે ખસેડવાની તેમજ એમની સારસંભાળ રાખવાનું તેમજ ઈંડામાંથી નીકળેલ બચ્ચાનો ઉછેર કરવાનું કરવો જેવા કાર્ય કરે છે. ખોરાકની માટે  અંદર ફૂલના બગીચા પણ બનાવે છે.

સૈનિકો :
રાફડાની વસ્તીના કુલ 2-3 % રક્ષકો હોય છે. એના જબડા લાંબા તેમજ અણીદાર તથા ઘણા મજબૂત હોય છે એ રાફડાની અંદરથી તેમજ બહારના દુશ્મનોથી પણ રક્ષણ કરે છે. રાણીના પેટનો ભાગ અસંખ્ય ઈંડાના વિકાસને કારણે ખૂબ જ મોટો થતા કુલ 8-10 સેન્ટીમીટર જેટલી લંબાઇ ધરાવે છે ખૂબ ભારે પેટ તથા નાના પગને કારણે ચાલી શકતી ન હોવાથી રાફડામાં એના માટે ખાસ બનાવેલ હોય એમ ચેમ્બર માં રહે છે.

રાણી ને ત્યાં જ ખોરાક પૂરો પાડે છે તેમજ રાણી મુકેલા ઈંડાને યોગ્ય સ્થળે ખસેડીને નીકળતા બચ્ચાને ઉછેરે છે. ચોમાસાની ઋતુમાં શરૂઆતમાં પહેલો વરસાદ પડ્યા પછી બદામી રંગની પાંખોવાળી મોટી સંખ્યામાં જમીનમાંથી સમયે બહાર આવીને પડવાની છે. થોડા સમય પછી એમની આંખો ખરી પડે છે.

તેઓ સુરક્ષિત જમીનમાં ઉતારી જાય છે. ઈંડા મુકીને નવા અધ્યાયની શરૂઆત કરી છે 15 દિવસમાં બચ્ચા નીકળે છે જેનો ઉછેર નર-માદા કરે છે. રાણી ઇંડા મૂકવાનું ચાલુ રાખે છે. એમાંથી નીકળતા બચ્ચાની સારસંભાળની બધી જવાબદારી પહેલા નીકળેલ બચ્ચા ઉપર આધારિત હોય છે.

સંકલિત નિયંત્રણ :
ખેતરમાં ઉધઈનો ઉપદ્રવ ઘટાડવાના પગલા પાકની કાપણી કર્યા પછી એકત્ર કરીને કમ્પોસ્ટના ખાડામાં નાખીને સેન્દ્રીય ખાતર બનાવવું જોઈએ. સારૂ કહોવાયેલું ખાતર જ વાપરવું. જમીન તૈયાર કરતી વખતે લીંબોડી તેમજ ખાનગી ઉપયોગ કરવો. પિયતની સુવિધા હોય તો સમયસર પિયત આપવું.

જમીનમાંથી બહાર બાંધેલા રાફડા સુધી તેનો સંપૂર્ણપણે નાશ કરવો. રાફડામાં કાણું પાડીને એમાં એલ્યુમિનિયમ આયર્નની ગોળી મૂકીને ઉપર કાદવથી બંધ કરી લેવું. આની સિવાય રાફડામાં ક્લોરપાયરીફોસ કુલ 20%  પ્રતિ 10 લિટર તેમજ ડાયક્લોરો  કુલ 34ની સાથે કુલ 10 મીટર પ્રતિ 10 લિટર પાણીનો પ્રવાહ નાના કદ મુજબ કુલ 10-20 લીટર જેટલું રેડીને માટીવાળી કરી દેવી જોઈએ. તેનો ઉપદ્રવ અટકાવવા પહેલા જમીન તૈયાર કરતી વખતે ક્લોરપાયરીફોસ સ્કૂલ 1.5% ભૂકી સ્કુલ લીસ્ટ પ્રમાણે જમીનમાં ભેળવી દેવું જોઈએ.

ઘઉંનાં પાક માં ઉધઈનું નિયંત્રણ :
ઘઉંના પાકમાં બીજ માવજત આપીને ઘઉંની વાવણી કરવી જોઈએ છે. એની માટે એકલો પોસ્ટ કુલ 20% દવા કુલ 450 મિલિ  કુલ 10%  દવા કુલ 200 મિલી પ્રમાણે કુલ 5 લિટર પાણીમાં ભેળવીને. 1 કિલો ગ્રામ ઘઉંને તેને કલાક સુધી સૂકવ્યા પછી તેની વાવણી કરવી જોઈએ. ઘઉંના ઉભા થયેલ પાકમાં ઉધઈનું અભદ્ર જણાય આવે તો ક્લોરપાયરીફોસ કુલ 2-3 પ્રમાણે પિયતના પાણી સાથે ટીપે-ટીપે આપવી જોઈએ.

આ ઉપરાંત ક્લોરપાયરીફોસ કુલ 750 મિલિ તેમજ કુલ 5 એસપી કુલ 1.5 લીટર જંતુનાશક કુલ 5 લિટર પાણીમાં મિશ્ર કરવું. કિલોગ્રામ ખેતીની સાથે મૂકી પિયત આપવું જોઈએ .

ફળઝાડના પાકમાં ઉધઈ નિયંત્રણ :
ફળઝાડ અને વાડીઓમાં ઉપદ્રવ અટકાવવા માટે ચોમાસા પછી ક્લોરપાયરીફોસ કુલ 20 મિલી જંતુનાશક કુલ 10 લીટર પાણીમાં ભેળવીને બનાવેલ પ્રવાહી મિશ્રણ થોડુ પર જમીનમાંથી દોઢ ફૂટ સુધી આપવું જોઈએ પછી 1 કિલોગ્રામ જેટલા એટલે કે કુલ 7-8 ટુકડા નાખીને ખાડાને પૂરી દેવા જોઈએ.

વર્ષમાં કુલ 2-3 વાર ટુકડા નાખવાં જોઈએ.  મગફળીમાં બીજને કુલ 25થી તેમજ ક્લોરપાયરીફોસ જંતુનાશક કુલ 15-20 મિનિટ તેમજ કુલ 200 જંતુનાશક કુલ 5 મીટર પ્રતિ 1 બીજ પ્રમાણે મળશે રાખીને કુલ 3-4 કલાક સૂકવ્યા પછી તેની વાવણી કરવી જોઈએ. શેરડી તૈયાર કરેલ જાત માંગણી કરતાં પહેલા ક્લોરપાયરીફોસ કુલ 1.5%  કુલ 20 કિગ્રા પ્રતિ  જોઈએ.

નીલગીરીના વૃક્ષો અને નિયંત્રણને માટે ઝાડની ફરતે લોખંડના સળિયાથી કુલ 8-10 ઊંડા કુલ 5 કાણા પાડીને એમાં ક્લોરપાયરીફોસ કુલ 20 મિનિટ પ્રતિ 10 લિટર પાણીનું મિશ્રણ કરીને રેડી દેવું જોઈએ.

સ્ક્રીનને ડાબી તરફ સ્વાઇપ કરીને બીજા આર્ટિકલ્સ પણ વાંચો…. <—<—

જો આપની પાસે પણ કોઈ રસપ્રદ માહિતી હોય અને જો તમે તે અન્યો સુધી પંહોચાડવા માંગતા હોય તો, તે માહિતી અમને અમારા ફેસબુક પેજ પર મોકલાવો.

અમારુ આ આર્ટીકલ વાચવા માટે તમારો ખુબ ખુબ આભાર,અમે આશા રાખીએ છીએ કે તમને અમારુ આ આર્ટીકલ ગમ્યું હશે આ આર્ટીકલ તમારા મિત્રો સાથે શેર કરો.

અમારી એન્ડ્રોઇડ એપ્લિકેશન ફ્રીમાં નીચે ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો.

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.khedut.khedut_club

જીવન જરૂરિયાત તેમજ અન્ય મહત્વની માહિતી મેળવવા માટે આપણું સૌનુ ફેવરીટ Jay Kisan જય કિસાન ફેસુબક પેજ લાઇક કરો. આભાર…


Share post

આ વાંચવાનું ભૂલતા નહીં…